अर्घाखाँची । अर्घाखाँचीको पणेनामा उत्पादित सुन्तला लामो सयमसम्म राख्ने व्यवस्थाका लागि शीतभण्डार स्थापना भएको छ । शीतभण्डार स्थापना भएपछि यहाँका किसानले उत्पादन गरेको सुन्तलाले उचित मूल्य पाउने भएका छन् ।

चिस्यान केन्द्रमा सुन्तला भण्डारण गर्ने र सुन्तला उत्पादनको समय सकिएपछि बिक्रीका लागि बजारमा पुर्‍याएर किसानले राम्रो मूल्य पाउने अपेक्षा गरेका हुन् ।

विगतका वर्षमा यहाँ उत्पादित सुन्तला बुटवल, तानसेन र भैरहवाका बजारमा सस्तोमा बिक्रीगर्न बाध्य बनेका किसान यसवर्ष पाणिनिको पोखराथोकमा शीत भण्डार स्थापना भएपछि सुन्तला भण्डारण गर्न थालेका छन् ।

अहिले मौसमी रूपमा सस्तो मूल्यमा बेच्नु भन्दा शीतभण्डारमा राखेर बैमौसमी समयमा महँगो दरमा सुन्तला बिक्री गर्न पाउने भएपछि किसानलाई लाभ हुने स्थानीय अगुवा किसान चिरञ्जीवी पौडेलले बताए ।

विगतका वर्षमा कुहिएर नोक्सान हुने सुन्तला अहिले शीतभण्डारमा राखेर बेमौसममा महँगो मूल्यमा बिक्री गर्ने यहाँका किसानको अपेक्षा रहेको किसान पौडेलको भनाइ छ । 

पाणिनि गाउँपालिका-१ सिम्लेमा मात्र एक गाउँमा ४९ घर किसान व्यावसायिक सुन्तला उत्पादनमा लागेका छन् । उनीहरूले सबैले सुन्ताल बेचेर कम्तीमा तीन लाख देखि २८ लाखसम्म आम्दानी गर्ने गर्छन् ।

गाउँका ४९ घरपरिवार व्यावसायिक सुन्तला खेतीमा लागेको र सुन्तला खेतीबाट मनग्य आम्दानी गर्न सफल भएको किसान रेवतीराज पौडेलले बताए । उनले आफ्नो बारीमा रहेका पाँच सय ५५ सुन्तलाका बोटबाट दुई सय ५० क्वीन्टल भन्दा बढी सुन्तला फलेको जानकारी दिए ।

उनले यसवर्ष सुन्तला बिक्री गरेर २५ देखि २८ लाख आम्दानी हुने अपेक्षा राखेका छन् । स्थानीय किसान दधिराम गौतमले गत वर्ष सुन्तला बिक्री गरेर नौ लाख आम्दानी गरेको र यसवर्ष सुन्तला बढी फलेकाले १४ लाख आम्दानी गर्ने अपेक्षा गरेको बताए ।

सिम्लेमा वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका युवा व्यावसायिक सुन्तला खेतीमा लागेका छन् । व्यवसायिक सुन्तला खेतीमा लागेका सिम्लेका हरि पौडेलको बगैँचामा रहेका झण्डै पाँच सय सुन्तलाका बोटबाट वार्षिक १० देखि १२ लाख आम्दानी हुने गरेको बताउँछन् ।

शीतभण्डार स्थापना पछि यसवर्ष बढी फाइदा हुने उनले अपेक्षा छ । सुन्तला बिक्रीबाट र सुन्तलाका बिरूवाको नर्सरीमा उत्पादित बिरुवा बेचेर पनि सिम्लेका किसान रेवतीराज पौडेलले वार्षिक २८ लाख आम्दानी गरेको जानकारी दिए ।

उनको बगैँचामा अहिले सुन्तला, कागती, जुनार भारतीय किन्नु जातको सुन्तला, जापनीज उन्सु जातको सुन्तलाका बिरुवा रहेका छन् । गएको वर्षमात्र पाँच लाखको बिरुवा बिक्री गरेको र यो वर्ष झण्डै पाँच लाख सुन्तला जातका बिरुवा बिक्री गरेर आम्दानी हुने बताए।

भारतीय सेनाको जागिर छाडेर स्वदेश फर्किएका सिम्लेका ७५ वर्षीय हुमनाथ पौडेल अहिले जिल्लामै सफल नमुना सुन्तला किसान बनेका छन् ।

२०२७ मा भारतमा जागीर गर्दै गर्दा भारतीयले नेपालीप्रति गरेको घृणाको बचन सहन नसकी जागीर छाडेर घरमै फर्किएका पौडेल नेपाली माटोमा केही गरेर देखाउन सक्छु भन्ने संकल्पका साथ सुन्तला खेती गर्न सुरु गरेका थिए ।

उनले सुन्तला खेतीबाट वार्षिक पाँच लाखभन्दा बढी आम्दानी हुने गरेको र सुन्तलाको आम्दानीले घरखर्च राम्रोसँग चलेको बताए । यसवर्ष सुन्तला राम्रो फलेकोले २५ लाख भन्दा बढी आम्दानी हुने उनको भनाइ छ ।

उनको सुन्तला बगैँचामा अहिले झण्डै साढे पाँच सय सुन्तलाका बिरुवा रहेका छन् । एक व्यक्तिको पहलमा २०२७ सालमा सुरु भएको सुन्तला खेतीले अहिले पाणिनि गाउँपालिका-१ पणेना र वडा नं-२ पोखराथोकको प्रमुख उत्पादनको स्रोत बनेको छ ।

अर्घाखाँचीको पाणिनि गाउँपालिका-१ पणेनामा मात्र होइन । वडा नं-२ पोखराथोक, ४ पटौटी र ५ मैदानमा पनि सुन्तला उत्पादन हुने गर्दछ । पाणिनी गाउँपालिकासँगै मालारानी गाउँपालिका, छत्रदेव गाउँपालिकाका विभिन्न स्थानमा सुन्तला खेती हुँदै आएको छ ।

अर्घाखाँचीमा एक वर्षमा झण्डै २५ करोडको सुन्तला उत्पादन हुने प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना कार्यान्वयन इकाई अर्घाखाँचीका प्रमुख रामनाथ पाण्डेले बताए ।